یکی از تهدیدات دولت ترامپ که مستقیما اقتصاد و معیشت مردم را نشانه می رود، به صفر رساندن میزان صادرات و فروش نفت ایران است. موضوعی که سال گذشته مطرح و تا حد عملیاتی شدن هم پیش رفت.

بر خلاف اهداف ایالات متحده، پیامدهایی که کارشناسان برای فردای تحریم نفتی ایران گوشزد می کنند ، گریبانگیربسیاری از کشورها نیز خواهد شد.

از بلوف نفتی ترامپ تا عجز سعودی ها

به طور مثال طبق گزارش بلومبرگ تحریم نفت ایران تاثیر مستقیم بر قیمت بنزین در آمریکا دارد. از آنجایی که یکی از شعائر روسای جمهور ایالات متحده برای جلب اقبال عمومی و کسب آرا در انتخابات، کنترل و کاهش قیمت بنزین است، نوسان این نرخ، نقش تعیین کننده ای در ثبات داخلی آمریکا خواهد داشت.

همسو با همین نظر خبرگزاری رویترز طی تحلیلی تشریح کرد که کاخ سفید یا باید صادرات نفت ایران را به صفر برساند، و یا اینکه قیمت بنزین را در آمریکا به حالت تعادل برگرداند. انجام هر دو کار به صورت همزمان امکان پذیر نخواهد بود.

از جهتی دیگر زیر بار نرفتن برخی کشورها نظیر چین و ترکیه و همچنین اظهارات حسن روحانی در این باره، منجربه عقب نشینی آمریکا نسبت به بخشی از تصمیماتش شد.

امریکا برای جلوگیری از بروز معضلات مذکور، هشت کشور چین، هند، ژاپن، ایتالیا، تایوان، یونان، ترکیه و کره ی جنوبی از تحریم های نفتی علیه ایران معاف نمود.

این عقب نشینی از سوی دولت ترامپ در حالی صورت گرفت که پیشتر عربستان سعودی اعلام کرده بود تا با افزایش تولید، خلا نفتی ایران را جبران خواهد کرد که این بلوف هیچگاه عملیاتی نشد.

پمپئو نیز این بار برخلاف ادعای سابق که تحریم ها را تنها متوجه دولت می دانست در نطق خود به این مساله تاکید کرد که “هیچ تضمینی در کار نخواهد بود که این تحریم‌ها باعث ضربه خوردن به مردم ایران نشود”.

از بلوف نفتی ترامپ تا عجز سعودی ها

نفت ایران که بر خلاف تصور دول حاشیه خلیج فارس، نقش تعیین کننده ای را در بازار انرژی جهان ایفا می کند، برای کشورهای وارد کننده از اهمیت ویژه ای برخوردار است که تحریم آن هزینه ی گزافی را بر دوش جامعه جهانی خواهد گذاشت.

به طور مثال در دقایق اولیه پس از اعلام عدم تمدید معافیت های خرید نفت از ایران، قیمت نفت در بازار جهانی با ۲ درصد افزایش روبرو شد که این قیمت بالاترین نرخ از نوامبر ۲۰۱۸ تا کنون بوده است.

در همین راستا بعد از اعلام عدم تمدید معافیت ها، برخی کشورها به این اقدام واکنش نشان دادند.

به طور مثال سخنگوی وزارت امور خارجه چین با تاکید به ادامه خرید نفت از ایران همکاری‌های کشورش با ایران را  مطابق قانون دانست. همینطور مقامات هندی اعلام کردند که پس از بررسی پیامدهای این تصمیم آمریکا بیانیه خود را منتشر خواهد کرد.

چرا نفت ایران تعیین کننده شرایط بازار انرژی است؟!

کشورهای وارد کننده نفت به دلایلی نظیر نوع و جنس نفت، ترانزیت و کیفیت حمل و نقل، دسترسی و اطمینان از تامین انرژی و برقراری ارتباطات دوسویه، قادر به انجام معاملات نفتی محدود تنها با یک یا دو کشور نیستند؛ مضاف بر آن یکی از معضلاتی که جایگزینی نفت ایران با نفت دیگر کشورها به دنبال خواهد داشت، روبرو شدن با محدودیت های فنی پالایشگاهی خواهد بود که شاید بیش از دیگران گریبان گیر هندوستان شود.

چراکه همه ی پالایشگاه ها توانایی فنی لازم برای پالایش هر نوع نفتی را نداشته و جایگزینی این تاسیسات به معنای تحمیل هزینه ای سنگین به آن کشور است و این به منزله ی چالشی بزرگ برای هند و برخی دیگر از کشورها ست.

آمریکا این بار نیز با پشت گرمی به توان عربستان در جبران خلا نفتی ایران وارد کارزاری شده است که اگر قدم اشتباهی بردارد می تواند موجبات همگرایی بین المللی علیه خود را فراهم سازد.
اگرعربستان برای برآوردن توقعات دولت ترامپ مجبور به تولید نفت بیشترشود تا با افزایش قیمت مقابله کند، متحمل خسارات زیادی می شود.

از جمله ی این خسارات، تولید بیشتر در ازای قیمت پایین تر است که منجر به کاهش شدید ذخائر آنان می شود.

این بدان معناست که سعودی ها برای پایین نگاه داشتن قیمت، باید بیشتر تولید کنند، ارزان تر بفروشند، ذخائر خود را مصرف کنند وبه تماشای افول منابع درآمدزای خود بنشینند که به تبع آن می بایست هزینه های جاری نیروی انسانی و تجهیزات بیشتری را نیز پرداخت نمایند.

علاوه بر آن با توجه به نشست پیش روی اپک در ماه ژوئن (خردادماه) این امر خود مبین کاهش قدرت چانه زنی و اعتبار عربستان میان اعضای اپک است.

از بلوف نفتی ترامپ تا عجز سعودی ها

 عجز عربستان در جبران خلا ایران و افزایش قیمت نفت

بر اساس گزارش منتشره از سوی رویترز، عربستان در ماه می تولید نفت خود را افزایش داده است، اما این میزان به اندازه ای نبوده که بتواند افت عرضه نفت ایران را جبران کند. با اتمام زمان معافیت هشت کشور برای خرید نفت از ایران، مایک پمپئو وزیر خارجه ی ایالات متحده، ۲۲ آوریل ۲۰۱۹ اعلام کرد که تحریم‌ها ادامه می‌یابد واین موعد را تمدید نخواهد کرد.

 

تحلیلگران واشنگتن پست هم بر این باورند که تصمیم آمریکا برای پایان دادن به معافیت‌های نفتی ایران، تبعات غیر قابل انکاری برای بازار‌های جهانی نفت دارد؛ بدین جهت که اگر چین و هند به عنوان بزرگترین خریداران نفت ایران با ترامپ هم صدا نشوند، احتمال تنش میان این دو کشور با آمریکا متصور است که این تنش به موضوعات دیگر قابل تعمیم خواهد بود.

البته همچنان این مساله جای تاکید دارد که تحریم نفت ایران، به قیمت بالا رفتن نرخ بنزین در اکثر ایالات آمریکا برای ترامپ تمام خواهد شد.

امیر مرادعلی